Πάρτε την εθνική οδό Χανίων - Ρεθύμνου και στρίψτε δεξιά στα 12 χιλιόμετρα όταν συναντήσετε την πινακίδα που δείχνει προς Άπτερα (απέχουν 17 χιλιόμετρα από τα Χανιά ). Ακολουθήστε το δρόμο για τα Μεγάλα Χωράφια. Στρίψτε αριστερά στην πλατεία και συνεχίστε για την κορυφή του λόφου.
Στα Άπτερα υπάρχουν ελληνικά, ρωμαϊκά και βυζαντινά ευρήματα καθώς κι ένα τουρκικό φρούριο. Στην κορυφή θα δείτε ένα πέρασμα στα δεξιά που οδηγεί στα βυζαντινά και τα ρωμαϊκά ερείπια. Από το σημείο αυτό μπορείτε να θαυμάσετε τα Λευκά Όρη αν κοιτάξετε νότια προς την Κοιλάδα του Στύλου. Η θέα είναι καταπληκτική ιδιαίτερα την άνοιξη όταν τα βουνά είναι καλυμμένα με χιόνι.

Αν σταθεί στο κάστρο της, που έχει την καλύτερη θέα, θα αναγνωρίσει από κάτω το άλλο φρούριο της περιοχής, το Ιτζεδίν, το οποίο οι περισσότεροι γνωρίζουν για τις φυλακές που λειτουργούσαν εκεί μέχρι τη δεκαετία του '70.
Το έχτισε το 1867 ο Τούρκος Ρεούφ πασάς και του έδωσε το όνομα του γιου του. Τα δύο αυτά κάστρα ενώνονται με τη μυθολογική ερμηνεία του ονόματος Απτερα που μας παρέδωσε ο Στέφανος Βυζάντιος.
Οι Μούσες και οι Σειρήνες, που λέτε, τσακώθηκαν μεταξύ τους για το ποιες παίζουν καλύτερη μουσική. Στον διαγωνισμό που ακολούθησε, οι Μούσες ­ όπως ήταν φυσικό ­ κέρδισαν εύκολα. Οι Σειρήνες τότε ντροπιασμένες έκοψαν τα φτερά τους, πήραν ένα λευκό χρώμα και έπεσαν στη θάλασσα κάτω από το Ιτζεδίν.
Η περιοχή του λόφου ονομάστηκε Απτερα (χωρίς φτερά) και τα νησάκια του όρμου της Σούδας, Λευκές. Τα ονόματα αυτά έχουν και σήμερα.
Πέρα από το φρούριο όμως, η Απτερα ή Απτέρα αναγνωρίζεται ως μία από τις σπουδαιότερες πόλεις-κράτη της Κρήτης. Αν και αναφέρεται σε πινακίδες Γραμμικής Γραφής Β' (14ος-13ος αι. π.Χ.), ιδρύεται στη θέση αυτή τον 8ο αιώνα π.Χ. και ακμάζει τον 4ο και τον 3ο αι. π.Χ.
Μπορείτε να φανταστείτε το μέγεθος και τη σημασία της απλώς κοιτώντας το τείχος της, κομμάτι του οποίου σώζεται μέχρι σήμερα και έχει μήκος που φθάνει τα 4 χιλιόμετρα! Η εξουσία της πόλης τότε έφθανε από τα σημερινά Χανιά μέχρι το ακρωτήριο Δρέπανο. Στην περίοδο της Ρωμαιοκρατίας, η Απτερα αρχίζει και συρρικνώνεται σε πολιτικό επίπεδο, αλλά χτίζονται μερικά από τα εντυπωσιακότερα οικοδομήματα, όπως οι τεράστιες δεξαμενές που με δέος αντικρίζει ο επισκέπτης.
Η κατοίκησή της συνεχίστηκε στα βυζαντινά χρόνια και λίγο πριν από τον ισχυρό σεισμό του 7ου αιώνα μ.Χ. χτίζεται το μοναστήρι του Αγίου Ιωάννη του Θεολόγου, που έπαυσε να λειτουργεί το 1964.

Ρωμαϊκά και βυζαντινά ευρήματα







Ναός


Τμήμα απο Αρχαία Βουλή.


Βυζαντινά κτίρια.


Μοναστήρι του Αγίου Ιωάννη Θεολόγου.